Czy komornik może zająć samochód w leasingu w 2026 roku: odpowiedź prawników

Egzekucja komornicza w Polsce regulowana jest przede wszystkim przez ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.), a konkretnie jej część dotyczącą postępowania egzekucyjnego (art. 758 i następne). Zgodnie z art. 844 k.p.c., egzekucja może być prowadzona z ruchomości, a samochód jest typowym przykładem ruchomości podlegającej zajęciu.

Kluczowe znaczenie ma tutaj pojęcie własności. Co do zasady komornik może zająć wyłącznie te składniki majątku, które stanowią własność dłużnika. Warto jednak pamiętać o praktycznym mechanizmie z art. 845 § 2 k.p.c. – komornik może zająć ruchomości będące we władaniu dłużnika, nawet jeśli formalnym właścicielem jest ktoś inny. Dopiero osoba trzecia (np. firma leasingowa) musi swoje prawo własności wykazać i bronić go w przewidzianym trybie.

W kontekście tematu „komornik – auto – leasing" istotne są również następujące akty prawne:

• ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.) – regulująca kwestie własności,

• przepisy o umowie leasingu zawarte w art. 709¹–709¹⁸ Kodeksu cywilnego,

• orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie interpretacji umów leasingowych.

Praktyka pokazuje, że komornik może faktycznie zająć pojazd znajdujący się w posiadaniu dłużnika, jednak jeśli zostanie prawidłowo wykazane, że auto należy do finansującego (firmy leasingowej), zajęcie powinno zostać zwolnione, a egzekucja z tego pojazdu nie będzie możliwa.

Odpowiedź na to pytanie jest fundamentalna dla zrozumienia, czy komornik może zająć auto w leasingu. W umowie leasingu konstrukcja własności różni się znacząco od tradycyjnej sprzedaży czy kredytu samochodowego.

W przypadku leasingu operacyjnego:

• właścicielem pojazdu przez cały okres trwania umowy jest firma leasingowa,

• korzystający (leasingobiorca) ma prawo do użytkowania pojazdu, ale nie nabywa prawa własności,

• po zakończeniu umowy auto wraca do leasingodawcy lub może zostać wykupione za uzgodnioną wartość rezydualną.

W przypadku leasingu finansowego:

• formalnie właścicielem pozostaje firma leasingowa,

• po zakończeniu umowy i spłacie wszystkich rat następuje przeniesienie własności na leasingobiorcę (najczęściej automatycznie, z mocy umowy),

• konstrukcja ta jest zbliżona do kredytu, ale z istotną różnicą w statusie własnościowym w trakcie trwania umowy.

Dowodem własności jest m.in. dokument rejestracyjny pojazdu, w którym jako właściciel lub współwłaściciel wpisana jest firma leasingowa, oraz sama umowa leasingu. To właśnie te dokumenty będą weryfikowane przy ewentualnym zajęciu i sporze o własność.

Czym się różni leasing operacyjny od finansowego?

Leasing operacyjny różni się od finansowego głównie sposobem rozliczeń, własnością przedmiotu oraz zasadami amortyzacji.

W leasingu operacyjnym właścicielem środka trwałego przez cały okres umowy pozostaje leasingodawca, a leasingobiorca może wykupić przedmiot dopiero po zakończeniu umowy, zazwyczaj za niewielką część jego wartości. Amortyzacji dokonuje leasingodawca, a leasingobiorca zalicza do kosztów uzyskania przychodu pełne raty leasingowe wraz z opłatą wstępną.

W leasingu finansowym środek trwały jest traktowany jak składnik majątku leasingobiorcy już od początku trwania umowy – to leasingobiorca dokonuje amortyzacji i zalicza do kosztów jedynie część odsetkową raty. Po zakończeniu umowy przedmiot leasingu z reguły nie wymaga odrębnego wykupu, ponieważ własność przechodzi na leasingobiorcę zgodnie z postanowieniami umowy.

Zasada jest następująca – komornik nie powinien prowadzić egzekucji z samochodu w leasingu operacyjnym, ponieważ auto nie stanowi własności dłużnika. Firma leasingowa jako właściciel może bronić swojego prawa. Jeżeli komornik mimo to zajmie pojazd znajdujący się we władaniu dłużnika (art. 845 § 2 k.p.c.), finansujący jako osoba trzecia może wnieść powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji (art. 841 k.p.c.), a sam dłużnik może złożyć skargę na czynności komornika (art. 767 k.p.c. – co do zasady w terminie tygodnia od dnia czynności).

Istnieją jednak sytuacje, w których pojazd „z leasingu" realnie może zostać poddany egzekucji.

• Leasing finansowy po spłacie wszystkich rat. Jeśli umowa leasingu finansowego dobiegła końca i własność została przeniesiona na dłużnika, auto staje się jego własnością i może być przedmiotem zajęcia komorniczego.

• Wykup pojazdu po zakończeniu leasingu operacyjnego. Gdy leasingobiorca wykupił auto za wartość rezydualną i stał się jego pełnoprawnym właścicielem, pojazd może zostać zajęty przez komornika.

• Wadliwa lub pozorna konstrukcja umowy. Jeśli umowa była pozorna albo nie odzwierciedlała rzeczywistego stosunku prawnego, status własnościowy może zostać zakwestionowany, a dłużnik nie obroni się skutecznie przed egzekucją.

Zajęcie przez komornika pojazdu będącego w leasingu może wywołać szereg poważnych konsekwencji.

Dla dłużnika:

• utrata możliwości korzystania z pojazdu, co często oznacza problemy z dojazdem do pracy,

• kontynuacja obowiązku płacenia rat leasingowych mimo braku faktycznego dostępu do pojazdu,

• możliwe dodatkowe koszty związane z przechowywaniem pojazdu,

• ryzyko rozwiązania umowy leasingu przez finansującego.

Dla firmy leasingowej:

• konieczność wszczęcia postępowania o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji, co generuje koszty prawne,

• czasowe pozbawienie możliwości dysponowania swoją własnością,

• potencjalne uszkodzenie pojazdu w trakcie transportu i przechowywania.

Konsekwencje prawne błędnego zajęcia:

• za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem komornik może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach przewidzianych w przepisach prawa,

• firma leasingowa może dochodzić odszkodowania,

• dłużnik może złożyć skargę na czynności komornika (art. 767 k.p.c.).

Specjaliści z Rodzina Bez Długów, którzy na co dzień pomagają osobom zadłużonym, obserwują kilka charakterystycznych sytuacji w temacie „komornik – auto – leasing". Przyjrzyjmy się im bliżej.

• Przypadek 1: Zajęcie auta znajdującego się we władaniu dłużnika. Zdarza się, że komornik zajmuje pojazd znaleziony u dłużnika, mimo że właścicielem jest firma leasingowa. Po przedstawieniu dokumentów i wniesieniu powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji (art. 841 k.p.c.) zajęcie zostaje zwolnione.

• Przypadek 2: Wykup pojazdu tuż przed egzekucją. Niektórzy dłużnicy wykupują auto z leasingu za wartość rezydualną i natychmiast przenoszą własność na członka rodziny. Taka czynność, dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zostać zaskarżona w trybie skargi pauliańskiej (art. 527 i nast. k.c.) i okazać się nieskuteczna wobec wierzyciela.

• Przypadek 3: Leasing operacyjny jako realna ochrona. W wielu przypadkach leasing operacyjny chroni pojazd przed egzekucją przez czas trwania umowy, pozwalając dłużnikowi na kontynuowanie aktywności zawodowej.

• Przypadek 4: Problemy z leasingiem finansowym. Po zakończeniu leasingu finansowego i przeniesieniu własności dłużnicy często są zaskoczeni zajęciem pojazdu. Brak świadomości o zmianie statusu własnościowego prowadzi do nieprzyjemnych konsekwencji.

Odpowiedź na pytanie, czy komornik może zająć samochód w leasingu, zależy przede wszystkim od rodzaju leasingu i statusu własnościowego pojazdu. Zasada jest jasna – egzekucja nie może być prowadzona z cudzej własności, a w przypadku leasingu operacyjnego właścicielem pozostaje firma finansująca.

Kluczowe wnioski:

• leasing operacyjny zapewnia wysoką ochronę przed egzekucją w trakcie trwania umowy,

• leasing finansowy oferuje mniejszą ochronę, szczególnie po zakończeniu umowy,

• po wykupie pojazdu za wartość rezydualną auto staje się własnością dłużnika i może być zajęte,

• próby pozornego przeniesienia własności lub zawarcia fikcyjnego leasingu są nieskuteczne wobec wierzycieli i mogą zostać zaskarżone,

• komornik powinien zweryfikować właściciela, jednak ruchomość we władaniu dłużnika bywa zajmowana, a ciężar wykazania własności spoczywa na osobie trzeciej.

W Rodzina Bez Długów regularnie pomagamy klientom w podobnych sprawach – od negocjacji z wierzycielami, przez przygotowanie wniosków o upadłość konsumencką, po opracowanie kompleksowych strategii restrukturyzacyjnych. Skontaktuj się z naszymi ekspertami już dziś i otrzymaj wsparcie w walce z zadłużeniem.